Kỷ nghệ TV và Apps đang đưa thị trường video vào cửa tử.

Trần Nhật Phong. 

Nhiều năm nay, kỷ nghệ video đã thống trị hầu hết các gia đình Hoa Kỳ đặt biệt là đối với cộng đồng Việt Nam ở khắp nơi, hệ thống Home Video đã trở thành món ăn không thể thiếu.

Nhưng nay với sự bùng nổ của nền kỷ thuật toàn cầu, người ta có thể ở bất cứ chổ nào, chỉ cần xử dụng Ipad hay Iphone là có thể download để xem video hay chương trình truyền hình trực tiếp mà không cần những hệ thống  dẫn tãi truyền thống trước đây. 

Bên cạnh đó hệ thống truyền hình công cộng sau khi được đổi từ Kỷ Thuật Tính (composite) sang Kỷ Thuật Số (Digital), giá thành thuê mướn rẽ hơn, vì mổi kênh (channel) có thể chia làm nhiều kênh nhỏ, cộng thêm sự xuống giá hàng loạt về kỷ thuật, do đó càng lúc càng tạo cơ hội dể dàng cho nhiều người muốn thực hiện một chương trình truyền hình, có khả năng thực hiện mộng tưởng của mình. 

Tuy nhiên cũng chính vì sự bùng nổ này, đã khiến cho hệ thống Home Video truyền thống bắt đầu đi vào chổ bế tắc và thị trường này có thể sẽ biến mất trong vài năm nữa. 

Cậu chuyện hôm nay sẽ mang đến cho độc giả bức tranh rõ nét hơn về thị trường giải trí, kỷ thuật vẫn diễn ra xung quanh chúng ta hàng ngày. 

Kể từ sau năm 1975, khi người Nhật mua lại kỷ thuật của Hoa Kỳ thu gọn lại, rồi tung ra thị trường các loại máy đầu từ (video cassette), thị trường Home Video đã nhanh chóng thành lập ngay sau  đó, và trở thành kỷ nghệ khai thác khổng lồ nhiều năm nay. 

Một cuốn phim điện ảnh, sau khi trình chiếu ở khắp nơi qua hệ thống rạp, sẽ được các nhà sản xuất tái bản lại bằng hệ thống video phát hành khắp nơi, 

Một chương trình TV hấp dẫn, sau khi khai thác triệt để lượng người xem qua màn hình TV, hay một video thuộc loại music MTV, cũng sẽ được in thành ấn bản Home Video để thị trường người xem được rộng rãi hơn.

Đó là chưa kể đến các hệ thống Cable, vẫn thường xuyên sản xuất những loại phim với cấp độ đầu tư ít vốn hơn (Premium Movies) và tung ra thị trường sau khi công chiếu trên hệ thống truyền hình dây cáp.

Riêng trong cộng đồng Việt Nam, hệ thống Home Video đã có mặt từ đầu thập niên 80, thông qua những trung tâm mới thành lập thời bấy giờ như Thúy Nga, Thanh Lan, Làng Văn, Người Đẹp Bình Dương v.v....

Đa số các trung tâm này đều tập trung sản xuất music video, thực ra để kiếm lời trong việc thu hình video không nhiều lắm, nhưng các trung tâm đã khéo léo khai thác các mặt hàng phụ như cassette tape ( thập niên 80), CD hay Karaoke (đầu thập niên 90), hay lịch tết, hình ảnh nghệ sĩ v.v...

Ngoài ra do điều kiện thiếu kém, nên người Việt cũng nương nhờ ở tạm với các bộ phim điện ảnh của Hong Kong, Đài Loan hoặc Hàn Quốc ( sau thập niên 90), nên thị trường này trở nên một kỷ nghệ cố định qua hệ thống các tiệm video cho mướn. 

Tóm lại thị trường Home Video là thị trường khá béo bở cho kỷ nghệ giải trí trong suốt nhiều năm, đặc biệt là với thị trường người Việt hải ngoại nó lại càng gắn bó hơn, vì các điều kiện thiếu kém của một cộng đồng nhỏ mới thành  lập chưa lâu. 

Từ đầu năm 2000 cho đến nay, nền kỷ thuật đã bước sang một cuộc cách mạng mới, hệ thống ánh sáng, máy thu hình lẫn hệ thống phát hình đều trở nên tiện dụng hơn, giảm bớt tối đa sử dụng năng lượng, giá thành máy móc lại rẻ hơn, gọn gàng hơn, đặc biệt là DVD  trở nên thông dụng hơn hệ thống video cassette, vì nhỏ gọn và nhẹ nhàng hơn. 

Ngành truyền hình cũng bước một bước khá dài, từ việc phát hình qua Kỷ Thuật Tính, nay đã chuyển đổi qua Kỷ Thuật Số, đồng thời công nghệ HD ( High Defination), cũng đã được công khai hóa, thay vì trước đây chỉ được sử dụng thuần túy trong nội bộ nhiều hơn. 

Máy truyền hình cũng được cãi tiến, từ khối cồng kềnh do phức tạp của đèn chiếu bên trong, nay đã gọn nhẹ và mỏng (LCD) thích hợp cho những không gian chật chội. Giá thành cũng giảm nhiều so với loại máy truyền hình cũ. 

Hệ thống internet cũng gia tăng phần kỷ thuật, có thể chuyển tãi hình ảnh thay vì chỉ là hình chụp hay chữ (text) như trước đó.

Youtube ra đời, tiếp theo là những dịch vụ cung cấp khác như Vimeo v.v... Càng lúc việc cung cấp hình ảnh video càng kiện toàn hơn, từ lúc chỉ là SD (Standard) nay đã có thể xem bằng HD (High Defination). 

Hệ thống truyền tãi cũng được hoàn hảo hơn, thay vì đầu năm 2000, người ta chỉ dùng Moderm 56k để có thể gia nhập mạng lưới internet vừa chậm vừa cồng kềnh, thì nay với dịch vụ cung cấp qua DSL hay Fiber Optic mọi người có thể vào internet trong vòng dưới một giây (30 frame). 

DVD cũng bước thêm một bước, với kỷ thuật mới Blue Ray, máy DVD hiện đại có thể cung cấp hình ảnh chất lượng cao (HD), làm cho người tiêu dùng càng lúc càng cảm thấy tiện lợi nhiều hơn. 

Hệ thống ánh sáng cũng đã thay đổi nhiều giúp cho người sử dụng tiện lợi và tiết kiệm hơn. Nếu trước đây dùng các loại đèn truyền thống với mức độ watt càng cao thì năng lượng tiêu thụ càng nhiều, nay với kỷ thuật mới LED (light-emitting diode), vừa gọn nhẹ lại vừa tiết kiệm được năng lượng.

Do sự phát triển và kiện toàn quá nhanh của nền kỷ thuật, nên tuy là tạo cơ hội cho nhiều thành phần trong xã hội thăng tiến nhanh hơn, hoặc làm giàu nhanh hơn, nhưng bù lại cũng khiến nhiều công ty bị chao đão, thậm chí là đóng cửa vì không theo kịp các kỷ thuật đang có trên thị trường.

Các nhà sản xuất ngành giải trí Hoa Kỳ, sau thời kỳ bị khủng hoãng vì nạn băng giả băng lậu, khiến họ lúng túng một khoảng thời gian, nay hầu hết các công ty lớn của Hoa Kỳ đều đã có chiến lược đối phó với tình hình này, nhưng việc khiến họ nhức đầu chính là việc cung cấp miễn phí qua các dạng VOD ( Video On Demand) trên internet như Youtube, Vimeo v.v... Người xem đa phần có thể download một cách thoải mái, điều này đã gây thiệt hại rất lớn cho công nghệ giải trí mà đến nay hầu như các công ty lớn đều đang gặp bế tắc khi giải quyết. 

Tuy nhiên cũng có nhiều công ty đã bắt đầu có chiến lược rõ ràng hơn, họ mạnh dạn khai thác các nền kỷ thuật đương đại để triển khai thêm lợi nhuận, thông qua các Apps được cung cấp bởi những nhà sản xuất phầm cứng (hardware) hay phần mềm (software), những nơi này có hệ thống kiểm soát khá chặt chẻ, buộc khách hàng phải chi trả sòng phẳng cho mổi lần xem hay download. 

Apps gọi nôm na là kho lưu trử dữ liệu trên không trung, thông qua vệ tinh hay làn sóng để chuyển tãi xuống, thay vì như hiện nay người ta lưu trử các dữ liệu qua các kho chứa dưới mặt đất thường được gọi là Bandwidth Server.

Đối với hệ thống truyền hình thì kỷ thuật đương đại hiện nay đã giúp cho kỷ nghệ này càng lúc càng hoàn chỉnh hơn, họ có thể phát hình với chất lượng hình ảnh cao, có thể chẻ nhỏ các kênh truyền hình công cộng ra thành từng kênh nhỏ để phát hình cùng một lúc. 

Ngoài ra hiện nay lại có thêm một loại cung cấp mới tiện lợi cho người tiêu dùng hơn đó chính là công nghệ IPTV (Internet Protocol Television), công nghệ này là đường chuyển tãi liên tục khác với VOD (Video On Demand)  đang có hiện nay, công nghệ này có thể thay thế công nghệ chuyển tãi như Cable hay vệ tinh (Satellite) trong tương lai. Vì nó chuyễn tãi bằng Internet (DSL hay Fiber Optic), thậm chí là wireless, giúp người tiêu dùng tiết kiệm phần Installation (lắp ráp) mà Cable hay vệ tinh sử dụng và tính tiền với khách hàng. 

Riêng đối với cộng đồng Việt Nam thì kỷ thuật đương đại cũng đem đến lợi và hại không kém như thị trường dòng chính. 

Nền kỷ thuật của Youtube hay MP3, đã khiến kỷ nghệ giải trí bị suy giảm thê thãm, sự download miễn phí âm nhạc và phim ảnh trên internet đang dần dần giết chết kỷ nghệ giải trí vốn nhỏ nhoi của cộng đồng. Thị trường CD xem như đã chết đứng, vì đến nay hầu như các trung tâm không còn bán được hàng như xưa, mọi người có thể vào google search và tìm ra những nơi download miễn phí.  Kỷ nghệ Karaoke còn thê thãm hơn, vì các loại máy Karaoke hiện nay đa số đều build-in hàng ngàn bản nhạc, khiến các trung tâm không còn buôn bán được mặt hàng này. 

Ngoài ra một phần do chưa có chiến lược đối phó với nạn in giả và in lậu các DVD vẫn diễn ra hàng ngày ở khắp nơi ( Đặc biệt là thị trường Úc Châu hay Canada), một phần các trung tâm đều phải đối diện với nạn download và upload miễn phí trên internet mà không có cách nào giải quyết rốt ráo, hầu như các tính cách giải quyết chỉ mang tính giai đoạn theo từng sản phẩm mà thôi, hầu như các trung tâm đều không có chiến lược lâu dài đối phó với tình trạng này, và cũng như nghĩ ra được cách nào dựa vào nền kỷ thuật đương đại để kiếm thêm lợi nhuận. 

Tuy nhiên đối với ngành truyền hình thì bề ngoài phát triển rất nhanh, hiện nay riêng tại quận Cam đã có trên dưới 10 đài truyền hình Việt Nam cung cấp miễn phí qua hệ thống phát hình công cộng. Đó là chưa kể các thị trường bắt đầu phát triển qua những địa phương khác như San Jose hay Houston v.v... 

Đặc biệt là một số đài còn mướn hệ thống phát hình của vệ tinh như Galaxy ( vốn thuộc công ty Echo Star đang làm chủ Dish Network) để có thể phát hình trên toàn quốc. Nhưng khách hàng không nhiều lắm, một phần vì giá thành lắp ráp khá cao ( giao động từ $250.00 cho đến $400.00), một phần vì khá cồng kềnh (dĩa lớn) và một phần vì khu vực thuộc vùng Cable không cho phép bắt dĩa vệ tinh. 

Bề ngoài phát triển khá tốt, nhưng nếu nhìn kỷ thì hệ thống truyền hình của cộng đồng Việt Nam cũng đang gặp bế tắc không lối thoát. Bỏ ra ngoài các đài truyền hình trên DirecTV nhận được tiền hàng tháng chi trả bởi khách hàng, nhưng nay đang bị mất khách trầm trọng vì nhiều lý do khác nhau (khó khăn Kinh tế, nội dung không có, giá thành khá cao cho mổi tháng, bị cạnh tranh bởi đài địa phương miễn phí). Các hệ thống truyền hình công cộng miễn phí đang đối diện với nhiều khó khăn. 

Thứ nhất là giá mướn airtime hàng tháng cho các đài, nhất là những đài có phát hình trên toàn quốc thì phải trả 2 lần airtime (vừa cho phần địa phương vừa cho phần vệ tinh), mà giá quảng cáo không tăng được còn bị giảm đi, đa phần các đài đều sống chính vào lợi nhuận của quảng cáo. 

Thứ hai là do không đủ tài chánh, có liên hệ đến lý do thứ nhất nên nội dung hầu như không có, các đài chỉ có khả năng sản xuất những bản tin. phóng sự, còn lại hầu như là mua lại chương trình từ Việt Nam, hoặc đem các chương trình cũ kỷ lên chiếu để lấp giờ. Ngoài ra thời lượng dành cho các talkshow thương mại nên nội dung nhàm chán, không đủ kích thích người xem. 

Thứ ba là hệ thống phát hình, do ham rẽ nên các đài đều thuê mướn giá phát hình không cao (giao động từ $12,000.00 cho đến $16.000.00 hàng tháng cho làn sóng địa phương). Kết quả tổng đài chỉ cho phát hình chỉ ở khoảng từ 1.5 megabyte một giây cho đến tối đa là 2.5 megabyte một giây, và hình ảnh trở nên kém tồi tệ. 

Theo nguyên tắc một kênh (channel) có tối đa là 38 megabyte, ngoại trừ 4 megabyte tổng đài dùng để back up, các chủ tổng đài đem chia ra thành 10 kênh nhỏ rồi cho mướn lại. 

Trong khi nếu chất lượng hình ảnh DVD standard đòi hỏi là 6 megabyte đến 8 megabyte cho một giây, còn HD ( Blue Ray) tối thiểu phải là 9.4 Megabyte cho một giây. Đó là lý do tại sao khách hàng người Việt thắc mắc tại sao hình ảnh của truyền hình người Việt lại tệ như vậy so với truyền hình của Mỹ như ABC, NBC hay Fox v.v... Vì các truyền hình Mỹ tối đa họ chia kênh nhỏ chỉ là 4 đài, thậm chí có đài không chia kênh nhỏ mà chỉ phát một kênh duy nhất, nên chất lượng hình ảnh rất cao. 

Muốn tăng dung lượng phát hình thì phải tăng tiền, mà lợi nhuận chỉ dựa trên quảng cáo, do đó các đài truyền hình địa phương bề ngoài có vẽ phát triển khá tốt vì càng ngày càng có nhiều đài mới, nhưng trên thực tế tất cả đều bế tắc và hầu như chỉ mong đủ chi phí, không còn khả năng nghĩ đến việc phát triển. 

Riêng thị trường Home Video của cộng đồng người Việt thì một phần do truyền hình công cộng được xem miễn phí, một phần nạn băng giả băng lậu, một phần do download từ internet, nên càng lúc càng sút giảm rõ rệt, các trung tâm rơi rụng gần hết, hiện nay đứng tương đối vững trên thị trường chỉ còn Thúy Nga, Asia . Tuy nhiên họ chỉ tăng thêm phần lợi nhuận trong việc bán vé thu hình, chứ số bán DVD cũng không tăng mà chỉ giảm hơn.

Các công ty phát hành phim bộ được xem là có thị trường ổn định hơn, nhưng cũng chỉ mang tính giai đoạn. Hiện trên thị trường có công ty Tai Seng xưa nay chuyên phát hành phim Hong Kong, Đai Long và Trung Quốc nay lại có thêm phim Hàn Quốc. Công ty Vina phát hành phim Hàn Quốc nay có thêm một số phim từ Trung Quốc hay Đài Loan và công ty Icinema chuyên phát hành phim bộ Việt Nam. Do giá bán cho khách hàng khá rẽ nên họ còn giử được thị trường ( từ $1.00 cho đến $1.50 một dĩa tối thiếu 3 tập phim) mổi công ty có số phát hành trung bình 4 bộ phim mổi tháng.

Với tình trạng kỷ thuật và thị trường hiện nay, kỷ nghệ giải trí dòng chính tuy gặp lao đao với kỷ thuật download, nhưng dù sao thị trường quá rộng lớn đồng thời họ đã có chiến lược khai thác và đối phó nên ảnh hưởng tệ hại đã giảm đi.

Đối với thị trường của cộng đồng người Việt hải ngoại, dù kỷ nghệ Home Video hay kỷ nghệ truyền hình hiện cũng đang gặp bế tắc và không có lối thoát. Đó là chưa kể sự lấn sân của các sản phẩm video hay truyền hình từ Việt Nam. 

Đương nhiên đối với người tiêu thụ thì họ đang thừa hưởng những gì tốt nhất của nền kỷ thuật đương đại mà ít tốn kém, nhưng đối với kỷ nghệ giải trí người Việt thì đây là tương lai khá ảm đạm, nếu không tìm ra giải pháp thì có lẽ thêm vài năm nữa, nhiều trung tâm hoặc đài truyền hình sẽ phải bị đào thãi vì không thể theo đuổi xu thế của thời đại.